W środowisku naturalnym wody ulegają samooczyszczaniu. W akwarium tej zdolności praktycznie nie posiadają.
Metoda jest skuteczna przy regularnym, przynajmniej raz na dwa tygodnie wymienianiu 25% wody połączona z odmulaniem dna.

Zatrzymują na swej powierzchni większe części unoszone przez wodę. Materiałem filtrującym może być gąbka lub wata stylonowa. Filtr taki posiada dodatkową zaletę, bowiem wprowadza wodę w ruch z jednoczesnym jej natlenianiem.
Podstawowym parametrem filtrów mechanicznych jest ich wydajność czyli ilość litrów wody filtrowanej w jednostce czasu (zazwyczaj godzina [h]. Poniższa tabela przedstawia dla zależność wydajności jaką powinien spełniać filtr przy zadanej wielkości akwarium (wartości przybliżone):
| Wielkość akwarium [Litrów] | wydajność filtra [Litrów/h] |
|---|---|
| 40 | 200 |
| 60 | 250 |
| 100 | 380 |
| 100 | 450 |
| 150 | 700 |
| 200 | 850 |
| 250 | 1000 |
Zatrzymuje różne (w tym organiczne) zanieczyszczenia, które rozkładane są przez wytworzoną na jego powierzchni florę bakteryjną. Od ilości tlenu przepływającego przez filtr decyduje stopień rozkładu związków organicznych. Masa filtracyjna składa się z dwóch części. Pierwszą (wlotową) stanowi materiał filtracyjny jak w filtrach mechanicznych, drugą stanowi drobny żwirek (to tutaj rozwinie się flora bakteryjna). Pierwszą warstwę filtracyjną należy dość często wymieniać (czyścić), drugą znacznie rzadziej (a przynajmniej nie całą za jednym razem). Ponieważ bakterie żerujące na gąbkach filtra zużywają tlen konieczne jest wprawianie jej dodatkowo w ruch. Objętość masy filtracyjnej powinna wynosić minimum 1 litr na 100 litrów wody w akwarium.
Co kryje się pod tym magicznym słowek sump? Jest to filtr zewnętrzny znajdujący się zazwyczaj pod akwarium, który posiada kilka warstw i przegród filtracyjnych. Można w nim bardzo dobrze napowietrzyć wodę za pomocą deszczownicy. Przeważnie stosuje się do jego budowy mniejsze akwarium, montuje poprzeczne szyby tak aby woda przepływała raz górą raz dołem. Poszczególne segmenty wypełnić można różnymi wkładami filtracyjnumi. Woda z właściwego akwarium wlatuje do tego filtra, tam po przejściu filtracji zawracana jest do zbiornika właściwego za pomocą pompy. Trzeba pamiętać, aby przepływ wody przez sumpa był ciagły. Obok przedstawiam schemat działania takiego sumpa.
Materiał filtracyjny wiąże pewne związki chemiczne wydzielając inne. Poniżej przedstawię anjpopularniejsze rodzaje filtrów i do czego są stosowane.
Poniżej przedstawione jest nowatorskie rozwiązanie filtrowania wody polegające na ciągłym dopływie świeżej wody z rurociągu poddanej filtracji, oraz ciągłym odpływie zużytej wody do kanalizacji. Polecam obejrzenie go bo naprawdę warto.