Najlepszym sposobem leczenia wszelkich chorób ryb, tak samo jak i w przypadku ludzi, jest zapobieganie im. Powstawanie chorób u ryb jest zwykle skutkiem zaniedbań, jakich dopuszcza się ich właściciel.
Pomimo zachowania wszelkich środków ostrożności może się jednak zdarzyć, że ryby zaczną chorować. Wówczas ważne jest, żeby daną chorobę właściwie zdiagnozować oraz ustalić jej przyczynę. Następnym krokiem powinna być eliminacja problemu i przystąpienie do leczenia odpowiednimi medykamentami lub preparatami.
Oczywiście nie sposób opisać wszystkich symptomów chorób tym bardziej, że większość objawów nie jest charakterystyczna dla poszczególnych schorzeń. Jednak można zaobserwować pewne zmiany, które ewidentnie wskazują na nieprawidłowości w funkcjonowaniu naszego akwarium. Należą do nich:
Pomocne w diagnozowaniu poszczególnych objawów oraz ustaleniu ich przyczyn niech będzie poniższe zestawienie. Klikając na konkretną chorobę w tabeli uzyskasz więcej informacji o niej włączając sposoby leczenia.
Poniższe zestawienie zostało podzielona na kilka grup:
- Oczy| Objawy | Możliwa przyczyna/Choroba |
|---|---|
| Oczy | |
| Wysadzenie gałki ocznej | Wrzody podskórne Spironukleoza - wiciowce Posocznica - Puchlina wodna Mykobakterioza – rybia gruźlica Głód tlenowy - przyducha |
| Opuchlizna oczna | Choroba gazowa |
| Zbielenie lub zmętnienie soczewki oka | Katarakta - ślepota |
| Skóra | |
| Zmiana ubarwienia ciała | Nieodpowiednia temperatura wody – zbyt wysoka lub zbyt niska |
| Blednięcie kolorów | Mykobakterioza – rybia gruźlica Ichtiobodoza - kostioza Pierwotniaki pasożytnicze Mikrosporidioza – choroba neonowa Głód tlenowy - przyducha |
| Niebiesko-białe zmętnienie skóry | Pierwotniaki pasożytnicze Zatrucia Choroba kwasowa |
| Owrzodzenie skóry | Mykobakterioza – rybia gruźlica Posocznica - Puchlina wodna Ichtiosporidioza |
| Stany zapalne na skórze | Lernaea Flexibakterioza – choroba bawełniana |
| Postrzępiona skóra | Mykobakterioza – rybia gruźlica Pierwotniaki pasożytnicze |
| Śluz na skórze | Ichtiobodoza - kostioza Oodinoza – choroba welwetowa Pierwotniaki pasożytnicze Zatrucia Choroba zasadowa Choroba kwasowa Głód tlenowy - przyducha |
| Białe punkciki na ciele i bielenie ogona | Plistoforoza |
| Białe plamy na skórze | Flexibakterioza – choroba bawełniana |
| Żółtawe kropeczki na ciele o aksamitnym, złotym połysku | Oodinoza – choroba welwetowa |
| Biało-żółte zgrubienia na ciele o perłowym połysku | Sporoza |
| Pierzaste kłaczki przypominające watę na skórze | Pleśniawka |
| Biało-zielone nitki zwisające ze skóry | Lernaea |
| Pokrycie płetw i ciała białą wysypką | Ichtioftirioza – ospa rybia |
| Białe kępki wokół pyska | Flexibakterioza – choroba bawełniana |
| Plamy na głowie | Hexamitoza |
| Szaro-brunatne narośla na pysku | Wrzody podskórne |
| Otwarte ubytki na ciele | Dziurawica Hexamitoza |
| Ciemniejsza pigmentacja ciała | Hexamitoza |
| Skrzela | |
| Uszkodzenie skrzeli | Choroba kwasowa Choroba zasadowa |
| Szybsze poruszanie pokrywami skrzelowymi | Ichtioftirioza – ospa rybia Oodinoza – choroba welwetowa |
| Otwarte pokrywy skrzelowe | Posocznica - Puchlina wodna |
| Szaro-brunatne narośla na pokrywach skrzelowych | Wrzody podskórne |
| Czerwonawe skrzela | Zatrucie amoniakiem |
| Zlepienia/zgrubienia końców pokryw skrzelowych | Zatrucia |
| Płetwy | |
| Biały nalot na brzegach płetw | Martwica płetw |
| Sklejenie płetw | Ichtiosporidioza Pierwotniaki pasożytnicze Oodinoza – choroba welwetowa |
| Postrzępienie płetw | Mikrosporidioza – choroba neonowa Martwica płetw Posocznica - Puchlina wodna Urazy Choroba zasadowa |
| Obumieranie płetw | Martwica płetw |
| Zanikanie płetwy ogonowej | Ichtiosporidioza Martwica płetw Zatrucia Choroba zasadowa |
| Nastroszone łuski | Ichtiosporidioza Zatrucia Mykobakterioza – rybia gruźlica Posocznica - Puchlina wodna Choroba zasadowa |
| Wypadanie łusek | Mykobakterioza – rybia gruźlica Flexibakterioza – choroba bawełniana |
| Odchody i okolice odbytu | |
| Zaczerwienienie okolicy odbytu | Zapalenie przewodu pokarmowego |
| Białe, nitkowate, ciągnące się odchody | Rozdęcie - Bloat |
| Białe, kleiste odchody | Spironukleoza - wiciowce |
| Nitkowate, śluzowate odchody | Kapilarioza Zapalenie przewodu pokarmowego |
| Krwisty kał | Kapilarioza Zapalenie przewodu pokarmowego |
| Śladowe ilości wydalanego kału | Zaparcia |
| białe, galaretowate, pokryte śluzem odchody | Hexamitoza |
| Zamiana wyglądu (rozdęcie, chudniecie, skrzywienie) | |
| Rozdęcie brzucha | Rozdęcie – Bloat Hexamitoza Posocznica - Puchlina wodna Spironukleoza - wiciowce Zaparcia Choroba gazowa |
| Chudnięcie | Mikrosporidioza – choroba neonowa Mykobakterioza – rybia gruźlica Zapalenie przewodu pokarmowego Kapilarioza |
| Skrzywienie kręgosłupa | Mikrosporidioza – choroba neonowa |
| Skrzywienie linii ciała | Posocznica - Puchlina wodna |
| Zachowanie i dziwne pływanie | |
| Brak apetytu | Hexamitoza Zapalenie przewodu pokarmowego Mykobakterioza – rybia gruźlica Martwica płetw Oodinoza – choroba welwetowa Ichtioftirioza – ospa rybia Spironukleoza - wiciowce Posocznica - Puchlina wodna Mikrosporidioza – choroba neonowa Kapilarioza Zaparcia Choroba zasadowa |
| Apatia | Posocznica - Puchlina wodna Zapalenie przewodu pokarmowego Zatrucia Choroba gazowa Choroba kwasowa Choroba zasadowa |
| Ukrywanie się | Zaparcia Hexamitoza |
| Ocieranie się | Lernaea Ichtioftirioza – ospa rybia Wrzody podskórne Pierwotniaki pasożytnicze |
| Problemy z oddychaniem | Ichtiobodoza - kostioza Choroby pęcherza pławnego Pierwotniaki pasożytnicze Zatrucie amoniakiem Głód tlenowy - przyducha Nadmiar dwutlenku węgla Zbyt wysoka temperatura wody |
| Przebywanie tuż pod powierzchnią wody | Zatrucie amoniakiem Zatrucie azotynami/azotanami Głód tlenowy - przyducha Choroba gazowa Choroba kwasowa |
| Trudności z pływaniem | Posocznica - Puchlina wodna Choroba gazowa |
| Kołyszące ruchy | Martwica płetw Choroby pęcherza pławnego Zatrucia |
| Pływanie brzuchem do góry | Choroby pęcherza pławnego |
| Pływanie głową w dół | Mikrosporidioza – choroba neonowa Choroba zasadowa |
| Pływanie pod kątem 45° | Plistoforoza |
| Wyskakiwanie ze zbiornika | Choroba kwasowa Choroba zasadowa |
| Pływanie skokami nad dnem | Przeziębienie błędnika (labiryntu) |
| Przebywanie w pobliżu grzałki | Nierównomiernie nagrzany zbiornik Zbyt niska temperatura wody |
Do dezynfekcji akwarium oraz sprzętu i urządzeń służy formalina, nadmanganian potasu (1 g na litr wody) oraz rivanol (1-3 g na litr wody). Można również zastosować wodę utlenioną. Rośliny akwariowe dezynfekujemy nadmanganianem potasu (1 g na 20 litrów wody). Kawałki drewna użyte do dekoracji podłoża gotujemy przez kilka godzin. Siatkę do odławiania chorych ryb należy stale trzymać w nasyconym roztworze soli kuchennej. Po dokonanej dezynfekcji pamiętamy o kilkukrotnym przepłukaniu zbiornika, sprzętu czy urządzeń bieżącą wodą wodociągową.